Najłatwiejsze rośliny do rozmnażania przez sztobry
Sztobry to inaczej sadzonki zdrewniałe, które pobiera się z roślin w okresie ich zimowego spoczynku. Umieszczone w odpowiednim podłożu mogą wytworzyć własny system korzeniowy i dać początek nowej roślinie. Sztobr to po prostu zdrewniała sadzonka, dzięki której można samodzielnie rozmnażać wiele gatunków krzewów i drzew.
To jedna z najprostszych i najtańszych metod powiększania ogrodu. Zamiast wyrzucać przycięte gałązki, można wykorzystać je do uzyskania nowych roślin. W ten sposób z jednego krzewu stworzysz żywopłot, powiększysz rabatę albo założysz własną uprawę porzeczek.
Dużą zaletą tej metody jest to, że nowe rośliny zachowują cechy egzemplarza matecznego. Oznacza to, że będą miały taki sam kolor kwiatów, podobny pokrój i te same cechy owoców. Nie potrzebujesz do tego szklarni ani specjalistycznego wyposażenia. Wystarczą ostry sekator, odpowiednie podłoże i trochę cierpliwości. O powodzeniu decydują przede wszystkim właściwy wybór gatunku, termin pobrania pędów i warunki ukorzeniania.
Jakie rośliny najlepiej rozmnażać przez sztobry?
Nie wszystkie rośliny ukorzeniają się równie łatwo. Niektóre wypuszczają korzenie niemal bez dodatkowej pomocy, inne wymagają więcej czasu i staranniejszej pielęgnacji. Na początek najlepiej wybierać gatunki, które szybko się regenerują i dobrze znoszą rozmnażanie z fragmentów zdrewniałych pędów.
Rośliny idealne dla początkujących
Wierzba
To jeden z najłatwiejszych gatunków do rozmnażania przez sztobry. Jej pędy bardzo szybko wytwarzają korzenie, a niektóre można z powodzeniem ukorzeniać nawet w naczyniu z wodą. Wierzba świetnie nadaje się na pierwsze próby. Przed posadzeniem warto jednak sprawdzić docelowe rozmiary wybranego gatunku lub odmiany, ponieważ wiele wierzb osiąga spore rozmiary.
Czarny bez
Szybko rośnie, dobrze się rozkrzewia i może stać się efektownym elementem ogrodu. Ma również praktyczne zastosowanie. Z kwiatów przygotowuje się syropy, natomiast owoce, po odpowiedniej obróbce termicznej, wykorzystuje się do produkcji soków i przetworów. Przez sztobry można rozmnażać również odmiany ozdobne, zachowując ich charakterystyczne cechy, np. ciemne zabarwienie liści.
Forsycja
Jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych zwiastunów wiosny. Zanim na gałązkach pojawią się liście, krzew obsypuje się intensywnie żółtymi kwiatami. Forsycja dobrze znosi cięcie, szybko rośnie i doskonale nadaje się na nieformowane żywopłoty. Do przygotowania sztobrów wybieraj zdrowe, jednoroczne pędy o grubości zbliżonej do ołówka, z dobrze wykształconymi pąkami.
Krzewy ogrodowe, które dobrze ukorzeniają się ze sztobrów
Tawuła
To krzew, który warto rozmnażać samodzielnie, zwłaszcza jeśli planujesz większe nasadzenia. Tawuły szybko przyrastają, dobrze się zagęszczają i sprawdzają się zarówno na rabatach, jak i w żywopłotach. Z jednego dobrze rozwiniętego egzemplarza można pozyskać wiele materiału do rozmnażania.
Jaśminowiec
Warto mieć go w ogrodzie nie tylko ze względu na obfite kwitnienie, ale również charakterystyczny, przyjemny zapach kwiatów pojawiających się późną wiosną i wczesnym latem. Do przygotowania sztobrów wybieraj zdrowe, dobrze wyrośnięte, jednoroczne pędy. Unikaj gałązek uszkodzonych i osłabionych.
Porzeczka
To jeden z klasycznych gatunków rozmnażanych w ten sposób. Sztobry porzeczek najlepiej przygotować jesienią, po opadnięciu liści, przy okazji cięcia pielęgnacyjnego. Warto od razu pobrać więcej sadzonek, niż planujesz posadzić. Nie wszystkie muszą się przyjąć, dlatego dodatkowy zapas zwiększy szanse na uzyskanie odpowiedniej liczby nowych krzewów.
Rośliny wymagające nieco więcej cierpliwości
Agrest
Rozmnażanie agrestu przez sztobry może być nieco trudniejsze niż w przypadku porzeczek. Sadzonki często potrzebują więcej czasu na wytworzenie korzeni, a skuteczność ukorzeniania może zależeć od odmiany i warunków uprawy. Warto zadbać o odpowiednią wilgotność podłoża i rozważyć zastosowanie ukorzeniacza.
Winorośl
Zdrewniałe sadzonki winorośli przygotowuje się z fragmentów pędów zawierających 2–3 dobrze wykształcone pąki. Najczęściej pobiera się je pod koniec zimy lub na początku wiosny. Podczas ukorzeniania szczególnie ważne jest utrzymywanie umiarkowanej, ale stałej wilgotności podłoża. W ten sposób można samodzielnie uzyskać nowe krzewy i stopniowo powiększać własną winnicę.
Hortensja
Przez sztobry można rozmnażać przede wszystkim hortensję bukietową i drzewiastą, choć metoda ta wymaga nieco więcej uwagi. Hortensje ogrodowe częściej rozmnaża się z sadzonek zielnych lub półzdrewniałych, pobieranych wiosną i latem. Warto pamiętać, że w przypadku hortensji szczególne znaczenie ma odpowiednio dobrane podłoże i kontrolowanie wilgotności. Zastosowanie ukorzeniacza może dodatkowo wspomóc tworzenie korzeni.
Kiedy pobierać sztobry? Najlepszy termin na cięcie
Większość sztobrów przygotowuje się w okresie spoczynku roślin, czyli od momentu opadnięcia liści aż do rozpoczęcia wiosennej wegetacji. W polskich warunkach oznacza to zazwyczaj okres od listopada do marca. Pędy najlepiej ścinać w dni bezmroźne, kiedy nie są zamarznięte ani nadmiernie kruche.
Poszczególne gatunki mogą jednak wymagać nieco innych terminów:
- Porzeczki i agrest – sztobry najczęściej pobiera się jesienią, po zakończeniu wegetacji.
- Winorośl – najlepszy termin przypada zwykle na koniec zimy lub początek wiosny.
- Hortensja bukietowa – zdrewniałe sadzonki przygotowuje się pod koniec zimy lub wczesną wiosną.
- Wierzba – jej pędy można pobierać również tuż przed rozpoczęciem wegetacji.
Podane terminy są orientacyjne. Należy dostosować je do lokalnych warunków pogodowych i przebiegu zimy. Dobrym momentem na pozyskanie materiału do rozmnażania jest często coroczne cięcie pielęgnacyjne krzewów. Wystarczy wybrać zdrowe, odpowiednio wyrośnięte gałązki i przeznaczyć je na sadzonki.
Jak wybrać i przygotować sztobry?
Od jakości materiału do rozmnożenia w dużej mierze zależy powodzenie całego procesu. Najlepiej wybierać zdrowe, dobrze wyrośnięte, jednoroczne pędy. Nie powinny mieć oznak chorób, uszkodzeń mechanicznych ani śladów żerowania szkodników.
Optymalna grubość większości sztobrów wynosi około 0,5–1 cm, czyli mniej więcej tyle, ile grubość ołówka. Przygotowywane fragmenty powinny mieć około 15–25 cm długości i przynajmniej 3 dobrze wykształcone pąki.
Do cięcia używaj ostrego i czystego sekatora. Ważne jest odpowiednie przygotowanie obu końców sadzonki:
- Dolną część przytnij prosto, tuż pod pąkiem.
- Górną część zetnij ukośnie, kilka milimetrów nad pąkiem.
Dzięki temu łatwo rozpoznasz, którą stroną sztobr powinien trafić do ziemi. To istotne, ponieważ posadzenie sadzonki odwrotnie może uniemożliwić jej prawidłowy rozwój. Ukośne cięcie na górze ułatwia również odprowadzanie wody, ograniczając jej zaleganie na powierzchni rany.
Możesz dodatkowo oznaczyć dolną część sadzonki kolorową taśmą lub markerem. To szczególnie przydatne, jeśli przygotowujesz większą liczbę sztobrów.
Jak przechować sztobry do wiosny?
Jeżeli pobierzesz sadzonki jesienią lub w środku zimy, a planujesz sadzić je dopiero wiosną, musisz zadbać o ich odpowiednie przechowanie. Najważniejsze jest utrzymanie pędów w stanie spoczynku i niedopuszczenie do ich wyschnięcia. Potrzebują więc niskiej temperatury oraz umiarkowanej wilgotności.
Możesz skorzystać z kilku prostych sposobów:
- Piasek lub torf – zwiąż sztobry w niewielkie pęczki, umieść w wilgotnym piasku albo torfie i przechowuj w chłodnej piwnicy.
- Skrzynka w ogrodzie – sadzonki można umieścić w skrzynce wypełnionej wilgotnym podłożem i zabezpieczyć ją przed mrozem.
- Lodówka – owiń sztobry lekko wilgotnym ręcznikiem papierowym, włóż do foliowego woreczka i umieść w lodówce.
Optymalna temperatura przechowywania wynosi zazwyczaj około 1–5°C.
Co jakiś czas kontroluj stan sadzonek. Podłoże nie może całkowicie wyschnąć, ale nie powinno być również nadmiernie mokre. Zwracaj uwagę na ewentualne oznaki pleśni i gnicia. Uszkodzone fragmenty usuń, aby nie stanowiły źródła infekcji dla pozostałych pędów.
Na dolnej części sztobra może pojawić się jasna, lekko zgrubiała tkanka, nazywana kalusem. Jest to tkanka przyranna, która uczestniczy w procesie regeneracji i może poprzedzać powstawanie korzeni.
Ukorzenianie sztobrów krok po kroku
Gdzie sadzić zdrewniałe sadzonki?
Sztobry można umieszczać bezpośrednio w gruncie albo przygotowywać do ukorzeniania w doniczkach i skrzynkach. Oba rozwiązania mają swoje zalety.
Jeżeli wybierzesz ogród, znajdź miejsce z żyzną, przepuszczalną i stale lekko wilgotną glebą. Najlepiej sprawdzi się stanowisko półcieniste, na którym młode sadzonki nie będą narażone na silne słońce i szybkie przesychanie.
Do uprawy w pojemnikach przygotuj mieszankę ziemi ogrodniczej z piaskiem lub perlitem. Takie podłoże zapewni odpowiednią przepuszczalność i ograniczy ryzyko zalegania wody. W przypadku hortensji pamiętaj o zastosowaniu podłoża odpowiedniego dla danego gatunku.
Dla początkujących ogrodników wygodniejszym rozwiązaniem mogą być doniczki. Łatwiej kontrolować w nich wilgotność, a w razie silnych mrozów można przenieść je w bardziej osłonięte miejsce.
Sztobry umieszczaj w podłożu na głębokość około 2/3 ich długości. Nad powierzchnią ziemi powinien pozostać przynajmniej jeden lub dwa pąki. Jeśli sadzisz kilka sadzonek w jednym pojemniku, zachowaj między nimi odstępy umożliwiające swobodny rozwój. Po posadzeniu delikatnie podlej podłoże.
Ukorzeniacz – czy warto go stosować?
Ukorzeniacze to preparaty wspomagające proces tworzenia korzeni. Mogą zwiększać szanse na przyjęcie się sadzonek, szczególnie w przypadku gatunków, które ukorzeniają się wolniej lub trudniej.
Warto rozważyć ich zastosowanie podczas rozmnażania agrestu, winorośli czy hortensji. Preparaty tego typu zawierają substancje wspierające proces ukorzeniania, a ich skład i sposób działania zależą od konkretnego produktu.
Stosowanie ukorzeniacza jest zazwyczaj proste. Dolną część sadzonki zanurza się w preparacie, a następnie usuwa jego nadmiar i umieszcza sztobr w przygotowanym podłożu. Należy jednak zawsze przestrzegać instrukcji producenta, ponieważ poszczególne preparaty mogą różnić się sposobem aplikacji.
Jak pielęgnować sztobry po posadzeniu?
W pierwszych tygodniach najważniejsze jest utrzymanie odpowiedniej wilgotności podłoża. Ziemia powinna być lekko wilgotna, ale nie mokra. Nadmiar wody może prowadzić do gnicia sadzonek, dlatego zadbaj o dobry drenaż i odpływ wody z pojemników.
Na tym etapie nie należy przesadzać z nawożeniem. Młode sadzonki dopiero rozwijają system korzeniowy i nie potrzebują dużych dawek składników pokarmowych. Wystarczy odpowiednio przygotowane, żyzne podłoże.
Pojawienie się nowych liści i rozwijających się pąków może świadczyć o tym, że sadzonka rozpoczęła wzrost. Nie jest to jednak jednoznaczny dowód na wytworzenie korzeni. Przez pewien czas pęd może rozwijać się dzięki substancjom zapasowym zgromadzonym w tkankach.
Nie wyciągaj sztobrów z ziemi, aby sprawdzić, czy się ukorzeniły. W ten sposób łatwo uszkodzić delikatne, dopiero powstające korzenie. Na pełne ukorzenienie trzeba poczekać nawet kilka miesięcy.
Pamiętaj również, że nie wszystkie sadzonki muszą się przyjąć. To naturalne zjawisko, dlatego warto przygotować ich więcej, niż faktycznie potrzebujesz. Dobrą praktyką jest wykonanie około 30% zapasu.
Nie tylko sztobry – jakie są inne rodzaje sadzonek?
Zdrewniałe pędy to tylko jeden ze sposobów rozmnażania roślin. W zależności od gatunku i pory roku można wykorzystać również sadzonki zielne i półzdrewniałe. Różnią się one stopniem dojrzałości pędu, terminem pobierania i wymaganiami podczas ukorzeniania.
Sadzonki półzdrewniałe
Pozyskuje się je najczęściej w drugiej połowie lata, z pędów, które zaczęły już drewnieć, ale nie są jeszcze całkowicie zdrewniałe. Metoda ta sprawdza się m.in. w przypadku lawendy, rozmarynu, laurowiśni, budlei i ostrokrzewu. Można w ten sposób rozmnażać również niektóre rośliny iglaste, np. cis i żywotnik.
Sadzonki zielne
Pobiera się je wiosną i latem z młodych, miękkich, niezdrewniałych pędów. W ten sposób można rozmnażać m.in. pelargonie, fuksje oraz wiele popularnych ziół, takich jak mięta, melisa, bazylia czy szałwia. Niektóre z nich stosunkowo łatwo wytwarzają korzenie nawet po umieszczeniu w naczyniu z wodą.
Patron wpisu

Bros to polska firma z wieloletnią tradycją. Produkty Bros są obecne na rynku już od ponad 20 lat. Firma ma w swojej ofercie szeroką gamę produktów do zwalczania owadów i szkodników w domu i ogrodzie. W produktach Bros znajdują się też środki chroniące ludzi przed ugryzieniami, a także zabezpieczające ogród przed chwastami, szkodnikami oraz chorobami grzybowymi. Firma Bros wspiera konsekwentnie naszą aplikacją ogrodniczą Plantis. Dzięki temu aplikacja może stawać się jeszcze lepsza!
